هم دربارهء تاريخ و پيامبران نوشته بود . « 1 » بيشترين آثار در حوزهء تاريخ از آن اخبارى معروف ، ابن هلال ثقفى است كه بالغ بر بيست و پنج كتاب مىشود . نجاشى ، اين كتاب‌ها را از او نام برده است : السيره ، المبتدأ ، المغازى ، الردّه ، السقيفه ، اخبار عمر ، كتاب الشورى ، اخبار عثمان ، مقتل عثمان ، كتاب الدار ، بيعة على ، كتاب الجمل ، كتاب صفين ، كتاب الحكمين ، كتاب النهر ، كتاب الغارات ، كتاب حروراء ، مقتل امير المومنين ، كتاب رسائله و اخباره ، قيام الحسن ، مقتل الحسين ، اخبار يزيد ، كتاب التوّابين ، اخبار مختار ، ابن الزبير ، الاحداث ، التاريخ و اخبار من قتل من آل ابى طالب . « 2 » از مجموع كتاب‌هاى مذكور فقط بخشى از كتاب الغارات وى به دست آمده است . « 3 » از ديگر تاريخ‌نويسان و اخباريان پر كار اين دوره ، محمد بن زكريا بن دينار ( م 298 ق ) ، اخبارى بصرى است كه چند كتاب به نام‌هاى الجمل الكبير ، الجمل الصغير ، صفين الكبير ، صفين الصغير ، كتاب النهر ، مقتل امير المومنين ، مقتل الحسين ، كتاب الوافدين ، اخبار زيد و اخبار فاطمه و نشأتها و مولدها داشت . « 4 » عمارة بن زيد همدانى نيز سه كتاب به نامهاى المغازى ، حروب امير المؤمنين و مقتل الحسين بن على نوشته بود . « 5 » از ابو بكر محمد بن على جعابى ( م 344 ق ) هم سه كتاب به نام‌هاى اخبار ابى طالب ، اخبار بغداد و اخبار على بن الحسين نام برده شده است . « 6 » كتابى به نام مواليد الائمه منتسب به ابن مملك اصفهانى است كه چنان‌چه از نامش پيداست ، دربارهء تاريخ ولادت امامان عليهم السّلام است . « 7 » محمد بن على اسكافى هم كتاب الانوار را در تاريخ امامان نوشته بود . « 8 » كتاب مشابهى نيز با نام تاريخ الائمه

--> ( 1 ) . همان ، ص 183 و طوسى ، الفهرست ، ص 266 . ( 2 ) . نجاشى ، همان ، ص 16 و طوسى ، همان ، ص 12 . ( 3 ) . ثقفى ، الغارات . ( 4 ) . نجاشى ، رجال ، ص 347 . ( 5 ) . همان ، ص 303 . ( 6 ) . طوسى ، همان ، ص 3 و ابن داوود ، رجال ، ص 260 . ( 7 ) . نجاشى ، همان ، ص 380 . ( 8 ) . ابن شهر آشوب ، معالم العلماء ، ص 101 .